Witając biskupa, duchowieństwo i wiernych ks. kan. Sławomir Nowak przypomniał, że Matka Boża Skalmierzycka jest patronką miasta i gminy Nowe Skalmierzyce. – To nie człowiek wybrał sobie to miejsce, ale sama Matka Boża chciała być tutaj czczona, to Ona wybrała to miejsce, skalmierzycką ziemię. Zachęcam wszystkich do głębokiej i pełnej miłości modlitwy do Matki Bożej, abyśmy tutaj wokół Niej jeszcze raz powiedzieli: „Maryjo jesteśmy z Tobą i przy Tobie” – powiedział kustosz sanktuarium w Skalmierzycach.
W homilii biskup kaliski wskazał, że kult Matki Bożej Skalmierzyckiej ma wielowiekową historię. – Przez pięć wieków tutaj przed tym niezwykłym wizerunkiem parafianie, ale także pielgrzymi z różnych stron doświadczali opieki, troski, wstawiennictwa Matki Bożej – przypomniał bp Bryl.
Zaznaczył, że koronacja w 1966 r. była „jakby potwierdzeniem tego, co pielgrzymi przybywający tutaj mogli doświadczyć”. – Mogli doświadczyć, że Matka Boża troszczy się o wszystkich, że każdy jest ważny, że każdy może przyjść ze swoją biedą i nikt nie zostanie pominięty – powiedział celebrans.
Wspomniał również ówczesnego proboszcza, ks. Alfonsa Czwojdę, dla którego szczególnym impulsem do starań związanych z koronacją było cudowne uzdrowienie małej dziewczynki chorej na zapalenie opon mózgowych.
Zauważył, że uroczystość koronacyjna 4 września 1966 r. odbywała się w szczególnie trudnym kontekście społeczno-politycznym. – Była to piękna koronacja, ale jednocześnie, jak wspomina kardynał Wyszyński, była to bardzo trudna koronacja – zaznaczył kaznodzieja, który zwrócił uwagę na napięcie między władzami komunistycznymi a Kościołem oraz na trwające wówczas obchody Tysiąclecia Chrztu Polski.
W tym kontekście przywołał list biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 r. i jego słynne słowa: „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Jak zaznaczył, list był mocno kontestowany przez władze i część środowisk społecznych. Prymas Wyszyński, jadąc do Skalmierzyc, miał spotykać się z plakatami: „Nie przebaczamy”.
Dodał, że szczególnym kontekstem uroczystości było aresztowanie przez władze komunistyczne obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, do którego doszło 2 września 1966 r. pod Będzinem, gdy obraz pielgrzymował po diecezjach. – Władze komunistyczne liczyły, że zamykając za kratami obraz, wygrają z Kościołem i z Matką Bożą. Wielu pamięta, że przez sześć kolejnych lat peregrynacja wizerunku po Polsce była kontynuowana, ale wierni witali tylko puste ramy – stwierdził biskup kaliski.
Przypomniał, że w uroczystościach koronacji, która odbyła się 4 września 1966 r., wzięło udział 10 biskupów, 200 kapłanów, 300 sióstr zakonnych i tysiące pątników. Zaznaczył, że w czasie koronacji prymas Wyszyński nałożył korony poświęcone przez papieża Pawła VI.
Wskazywał, że kard. Wyszyński podkreślał wtedy, że kult maryjny powinien prowadzić do przemiany życia i większej wrażliwości na drugiego człowieka. – „Człowiekowi potrzeba serca, wrażliwości, wyrozumiałości, wyczucia, miłości. Potrzeba, aby ludzie zaczęli mówić do siebie innym językiem, aby przestali sobie wygrażać, pokazywać pięści. Może by tak twarz swoją nie farbą, ale uczuciem przemalować, aby patrzeć na siebie życzliwiej, po bratersku i nareszcie ludzką mową do siebie przemawiać, aby zrozumieć wzajemnie siebie i swoje prawa” – cytował Prymasa Tysiąclecia.
Podkreślił, że przesłanie sprzed sześciu dekad pozostaje wciąż aktualne. – Niech to dzisiejsze spotkanie będzie umocnieniem, ale także nadaniem dobrego kierunku, abyśmy wrócili do naszych domów umocnieni, ale także z dobrymi myślami, żeby przemieniać nasze życie jeszcze bardziej według Bożego słowa i Ewangelii. Niech także to dzisiejsze świętowanie zaowocuje w życiu naszych wspólnot, naszych parafii, naszej diecezji, ale także w naszym osobistym życiu – mówił bp Bryl.
Po Mszy św. kapłani udali się do Kaplicy Matki Bożej Skalmierzyckiej, gdzie biskup kaliski Damian Bryl dokonał aktu zawierzenia Maryi.
Obraz Matki Boskiej Skalmierzyckiej umieszczony jest w późnorenesansowej kaplicy w Kościele pw. św. Katarzyny w Skalmierzycach. Łaskami słynący obraz Bogurodzicy odbiera tam cześć od końca XV w. Autor obrazu jest nieznany – artysta najprawdopodobniej wywodził się z kręgu malarzy włoskich. Wizerunek wzorowany jest na obrazie „Salus Populi Romani” z Bazyliki Santa Maria Maggiore (Matki Bożej Większej) w Rzymie, zwanej także Bazyliką Matki Boskiej Śnieżnej.
Obraz przypuszczalnie sprowadził do Skalmierzyc, ówczesnej wsi arcybiskupów gnieźnieńskich, prepozyt kapituły gnieźnieńskiej, późniejszy biskup poznański Uriel Górka. W 2015 r. przed jubileuszem 50-lecia koronacji, obraz został poddany gruntownej renowacji.
Z okazji 60-lecia koronacji ks. kan. Sławomir Nowak wraz z parafianami postanowił obdarować Matkę Bożą nowymi szatami, które zostaną poświęcone 16 września w Rzymie przez papieża Leona XIV.
Tekst i zdjęcia: Ewa Kotowska-Rasiak/KAI
